تبلیغات
**** گروه علوم تجربی دوره عمومی استان گیلان**** - آیا زلزله را فراموش کرده ایم (قسمت دوم)

**** گروه علوم تجربی دوره عمومی استان گیلان****

گیلان سرسبز، با تلاش گیلانیان سربلند باشی

 

برای دسترسی به کلیه مطالب به صورت طبقه بندی شده، اینجا راکلیک فرمایید

جهت گفتگوی علمی و آموزشی و دیدن تجربیات دیگران اینجا را کلیک فرمایید

برای مشاهده وبلاگ های ثبت شده برای مسابقه طراحی وبلاگ اینجا را کلیک فرمایید

برای مشاهده و یا دانلود انیمیشن های آموزشی اینجا را کلیک فرمایید

برای دانلود پاور پوینت های علمی و آموزشی اینجا را کلیک فرمایید

برای دریافت و استفاده از نمونه سوال طبقه بندی شده، اینجا را کلیک فرمایید

آیا زلزله را فراموش کرده ایم (قسمت دوم)

 

           آیا زلزله را فراموش کرده ایم (قسمت دوم)

الف)مرکز زلزله چیست

ب)زمین لرزه در چه مکانهایی به وجود می آید

ج)سرعت امواج زلزله چقدر است

د)لرزه نگار چیست

ه)ایستگاههای زلزله شناسی درچه نقاطی از زمین قرار دارند.

الف)مرکز زلزله چیست

میچل به تحقیقات خود ادامه داد. او مسیر حرکت امواج زلزله در مکانهای مختلف را، بر روی نقشه ای منتقل کرد. بدین ترتیب مشاهدکرد که امواج به موازات یکدیگر گسترش نمی یابند، بلکه همچون شعاع نور یک ستاره ، فقط وفقط از یک نقطه می آیند. این نقطه همان مرکز زلزله است. مرکززلزله بر سطح زمین ودرست بالای کانون زلزله یعنی نقطه ای در درون زمین که زلزله از آنجا آغاز می شود، قرار دارد. شدید ترین خرابیهادر مرکززلزله پیش می آید.

    تقریبا تا 80 سال پس از آن، هیچگونه تحولی در علم نوپای زلزله شناسی به وجود نیامد. در حالی که حقیقتا لزوم پرداخت به مسئله زمین لرزه در آن زمان حس می شد؛ زیرا در فوریه 1783 میلادی (بهمن 1162) جنوب ایتالیا با زلزله های متعددی به لرزش در آمد و 100 هزار انسان به کام مرگ رفتند. تنها 14 سال پس از آن , زلزله شدیدی در شهر کویی تو (در اکوادور) 40 هزار قربانی گرفت. در هر دو مورد برای کشف علل وقوع این بلایا، هیئت های علمی تشکیل شد ولی تحقیقات آنها به پیشرفت علم ارزه شناسی کمکی نکرد

ب)زمین لرزه در چه مکانهایی به وجود می آید

دانشمند دیگری که تحقیقات زلزله شناسی را پی گرفت و باعث پیشبرد آن شد رابرت مالت (1810-1881) بود. این دانشمند اهل دوبلین (پایتخت ایرلند جنوبی), مهندسی نابغه و سازنده ایستگاههای راه آهن , پلها , فانوسهای دریایی و دستگاههای حرارت مرکزی بود. او در سال 1830 میلادی پژوهش در مورد زلزله را آغاز کرد . در مدت بیست سال تمام هرچه از مدارک چاپ شده در باره زلزله که می توانست, گرد آورد. هنگامی که کتابخانه تخصصی عظیم او مرتب شده, فهرست مفصلی از زلزله های ثبت شده تنظیم کرد. اسناد مربوط حدود هفت هزار زلزله در فهرست او جای داشت. هنگامی که تمام این زلزله ها را برروی یک نقشه بزرگ جهان ثبت کرد, در نهایت تعجب دریافت که مناطق معینی از کره زمین به دفعات شاهد زلزله های کوچک و بزرگ بوده اند؛ در حالی که برخی مناطق دیگر کاملا از وقوع زلزله در امان مانده اند.

   مالت برای اینکه علت این امر را دریابد, تصمیم گرفت در باره ماهیت امواج زلزله تحقیق کند. چون موطن او (دوبلین ) از مناطق ایمن از زلزله بود, زلزله مصنوعی ایجاد کرد. او نقطه ای اززمین را حفر کرد و در آن مواد منفجره کار گذاشت و به فاصله یک مایلی از آن, ظرف در باز پر از جیوه ای قرار داد. در حالی که کنار آن ظرف ایستاده بود, مواد منفجره را به کمک یک کابل و چاشنی الکتریکی منفجر کرد و همزمان , زمان سنجی را که در دست داشت به کار انداخت . در این حال او می توانست زمان ظاهر شده امواج کوچک را در سطح جیوه دقیقا مشخص کند. او فهمید که امواج زلزله مسافت یک مایل را در چه زمایی می پیمایند.

ج)سرعت امواج زلزله چقدر است

    مالت این آزمایشها را چندین با ر بر روی لا یه های شنی , لا یه های سنگی و انواع لا یه های دیگر زمین تکرار کرد و آنچه را که انتظار داشت, دریافت. امواج در مواد گوناگون با سرعتهای متفاوت منتشر می شوند. آنها در لایه های شنی زمین کمترین سرعت(900 کیلو متر در ساعت). ودر لایه های گرانیتی (سنگ های آتشفشانی) بیشترین سرعت(1800 کیلومتر درساعت)را دارند. مالت به تحقیقات خود ادامه داد . هنگامی که درسال 1857 زلزله ای در جنوب ناپل چندین روستا را در هم کوبید و نابود کرد,اوبلافاصله به ایتالیا سفر کرد و همه مناطق زلزله زده را با دقت بررسی کرد. او شکافهای عمیق حصارها و دیوارها را اندازه گرفت و مشخصات محل شکست ستونهای ساختمانها و سمت سقوط آنها را یادداشت کرد. او با شاهدان عینی زلزله گقتگو کرد و تمام قسمتهای خانه های ویران را گشت تابتواند کمترین تاثیرا ت زلزله را نیز ثبت کند. در این کار تجربه های شغلی او به کمکش آمد . او مهندس و متخصص ساختمان بود , توانست قدرت نیروهای مخرب را محاسبه کند. او فهمید که برخی از این امواج مخرب از درون زمین به لایه خارجی آمده اند. نتیجه جدید و اساسی تحقیقات او این بود که منشا زلزله ایتالیا را حدود ده هزارمتر زیر سصح زمین بر آورد کرد

د) لرزه نگار چیست

امروزه در بسیاری از مناطق زلزله خیز جهان, دستگاههایی به نام لرزه نگار استقرار یافته است . این دستگاههای پیچیده , حرکات ناشی از امواج زلزله را ثبت می کنند. لرزه نگاراز یک جرم سنگین , مثلا از گلوله ای فولادی تشکیل شده است که با کمک یک فنر یا سیم نازک به پایه ای که روی سطح زمین قرار دارد, آویزان است. در قسمت تحتانی این گلوله آهنی , قلمی نصب شده که با یک استوانه دوار در تماس است. وقتی که زمین در اثر زلزله ای حتی تکان می خورد واین در حالی است که گلوله فولادی بنابر قانون ماند یا اینرسی , هنوز در جای خود ثابت است. حرکت کاغذ در تماس با قلم متصل به گلوله , نموداری منحنی را رسم می کند. این نمودار که بر روی نوار کاغذی استوانه دوار ثبت می شود ؛ لرزه نگاشت نام دارد.

  در سال 1891 زلزله شدیدی در ژاپن ,مناطق وسیعی از غرب شهر توکیو را نابود کرد. این یکی از بزرگترین زلزله های ثبت شده آن کشور تا تاریخ مذکور بود . یک شاهد عینی خرابیهایی وحشتناک ناشی از زلزله را در نامه ای چنین توصیف کرد: در سطح زمین شکافهای عمیقی پدید آمد, سد هایی که محافظت از زمینهای پست در برابر طغیان آب ساخته شده بود, شکست. تقریبا تمام خانه های این منطقه فرو ریختند و بر آمدگی های زمین در شیب کوهها به پایین لغزیدند, ده هزار نفر کشته و 20 هزار تن مجروح شدند.

  هنگامی که زمین شناسان به تحقیق در باره پیامدهای زلزله اخیر پرداختند ، با نهایت تعجب متوجه شدند که در این مورد  مرکز زلزله مشخصی وجود ندارد. در این منطقه زمین در امتداد خطی تقریبا مستقیم و 110 کیلو متری شکاف برداشته بود . انگار یک چاقوی بسیار بزرگ آن را دو تکه کرده بود. یک زمین شناس گزارش داد که: زمین , شیارهای بزرگی برداشته و بالا آمده بود و مانند اثر عبور یک موش کور غول پیکر در زیر زمین به نظر می رسید. خیابانها و جاده ها ناگهان قطع شده و چند متر از هم فاصله گرفته بودند. دو درخت که قبلا خیلی نزدیک به هم و در جهت شرقی – غربی بودند, با فاصله زیادی از یکدیگر بر روی محور شمالی – جنوبی فرار گرفته بودند. زلزله یک درخت را در جهت شمال و دیگری را در جهت جنوب رانده بود.

ه)ایستگاههای زلزله شناسی درچه نقاطی از زمین قرار دارند.

   یکی اززمین شناسانی که زلزله هولناک ژاپن را تجربه و در باره آن تحقیق کرد جان میلین (1913 -1850) انگلیسی بود. او 20 سال تمام در مدرسه عالی امپراطوری در توکیو با عنوان خادم محترم و بیگانه (تمام دانشمندان خارجی ساکن ژاپن با این لقب خوانده می شدند) تدریس کرد و سر انجام به انگلستان بازگشت . در آنجابالاخره توانست به رویای خود جامه عمل بپوشاند. باتلاش و کوشش میلن در سال 1902 میلادی طرح شبکه ایستگاههای لرزه شناسی در تمام نقاط زمین پی ریزی شد ولی بعدا تقریبا تمام کشورهای جهان به این شبکه پیوستند. به این ترتیب شرایط ثبت و بررسی تمام زلزله های زمین فراهم شد . همه ایستگاهها دیده هاو اندازه گیری های خود را به موسسه میلن می فرستادند. این موسسه تمام گزارشهارا جمع بندی و خلاصه می کرد و آنهارا برای همه زلزله شناسان جهان می فرستاد.

 به این ترتیب علم لرزه شناسی که یکی از جوانترین رشته های علمی بود . در زمان حدود 50 سال، دارای سازمانی فراگیر و جهانی شد و در این دوره، دیگر زلزله پدیده ای اسرار آمیز به شمار نمی آمد . انسان می دانست که کانون زلزله در چه محلی قرار دارد، امواج از کجا می آیند, چگونه انتشار می یابند و چه خرابیهایی به بار می آورند. بشربه نظر خود تقریبا همه چیز را می دانست و تنها نکته مجهول برای او تا میانه های سده حاضر؛ این بود که زلزله چرا و چگونه به وجود می آید.

نویسنده:وان . اچ. هایلند  تهیه و تنظیم :سید یحیی صفوی



How do you prevent Achilles tendonitis?
دوشنبه 13 شهریور 1396 01:12 ق.ظ
Hi everyone, it's my first visit at this web site, and piece of writing is actually fruitful designed
for me, keep up posting these types of articles.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


برای دسترسی به کلیه مطالب به صورت طبقه بندی شده، اینجا راکلیک فرمایید