تبلیغات
**** گروه علوم تجربی دوره عمومی استان گیلان**** - آیا زلزله را فراموش کرده ایم(قسمت اول)

**** گروه علوم تجربی دوره عمومی استان گیلان****

گیلان سرسبز، با تلاش گیلانیان سربلند باشی

 

برای دسترسی به کلیه مطالب به صورت طبقه بندی شده، اینجا راکلیک فرمایید

جهت گفتگوی علمی و آموزشی و دیدن تجربیات دیگران اینجا را کلیک فرمایید

برای مشاهده وبلاگ های ثبت شده برای مسابقه طراحی وبلاگ اینجا را کلیک فرمایید

برای مشاهده و یا دانلود انیمیشن های آموزشی اینجا را کلیک فرمایید

برای دانلود پاور پوینت های علمی و آموزشی اینجا را کلیک فرمایید

برای دریافت و استفاده از نمونه سوال طبقه بندی شده، اینجا را کلیک فرمایید

آیا زلزله را فراموش کرده ایم(قسمت اول)

 

         آیا زلزله را فراموش کرده ایم (قسمت اول)

الف) جزئیات یک زلزله بزرگ

ب) آتش سوزی چگونه رخ داد

ج)هنگام زلزله زمین چگونه حرکت می کند

د) سرعت حرکت امواج زلزله چگونه است

         آیا زلزله را فراموش کرده ایم

الف) جزئیات یک زلزله بزرگ

در اول نوامبر سال 1755 (آبان 1134) شهر کاتولیک لیسبون (پایتخت کشور پرتغال)مثل هر سال خود را برای جشن "روز حواریون" آماده می کرد. خیابان ها  آذین بندی شده بودند و در کلیسا ها جمعیت موج می زد. مسیحیان می خواستند پس از مراسم دعا ونیایش ، طی یک راهپیمایی مذهبی شکوهمند،تصاویر حواریون را در خیابانهای شهرحمل کنند.

   ولی این راهپیمایی انجام نشد. در ساعت نه و بیست دقیقه صبح تمام شهر شروع به لرزیدن کردوطوری که بعدها یک شاهد عینی گزارش داد ، برجهای بلند کلیسا همچون "مزرعه گندم در باد" به حرکت در آمدند. هنوز زمین کاملا آرام نگرفته بود که چند ثانیه بعد ناگهان زلزله شدید تراز اولی شهر را در برگرفت . برجهای کلیساها فرو ریختند، خانه ها ویران شدند و هزاران نفر زیر آوار ماندند. صدای فریاد و ضجه مجروحان و محتضران درمیان غرش رعد آسای زمین وصدای ریزش ساختمانها شنیده می شد. برفرازشهرابر سربی رنگ عظیمی از گرد و خاک در حال گسترش بود.

 آنهایی که توانسته بودند خودرا از خانه های فرو پاشیده نجات دهند با چهره هایی رنگ باخته ازترس به خیابان ها هجوم آوردند. آنها به سوی رود"تژو"و بندر دویدند زیرا فکر می کردند در آنجاراه نجاتی خواهند یافت. اما این اشتباهی عظیم بود. آب رودخانه پس از اولین لرزه تا مصب آن در اقیانوس عقب رفته بود، به طوری که کشتیهایی که درآنجا لنگر انداخته بودند ، به پهلو روی لجنهای کف حوضچه قرار داشتند. اما در آن لحضه آب در حال بازگشت بود. امواج سرکش و بسیار بلند با سرعتی سرسام آور به سوی شهر می آمد و در مسیر خود کشتیهای سه دکله بزرک پر از بار را همچون کشتی های اسباب بازی به دیوارهای بارانداز ولنگرگاه می کوبید. عاقبت امواج بزرگ و طوفانی دریا به مرکز شهر رسید.این امواج وارد شبکه درهم خیاباها وبن بست های تنگ و باریک شد وروی هم فرو ریخت و پس از چند ثانیه به شکل سیلابهای در هم شکننده در آمد و همه چیزرامدفون کرد. لیسبون(یکی از ثروتمند ترین و زیباترین شهرهای جهان و مرکز تجارت ،دین،و هنر )در عرض چند دقیقه به تلی از ساختمانهای مخروبه تبدیل شد.

ب) آتش سوزی چگونه رخ داد

در کلیساها،شمع های افروخته به زمین افتاد؛ در خانه ها تنورها واجاقهای روشن ویران شده بود. به همین دلیل لباسها و اثاثیه در بسیاری از خانه ها آتش گرفت.درکمتر ازچند دقیقه صد ها نقطه از شهر را آتش قرا گرفت. آنچه از آسیب زمین لرزه و سیل در امان مانده بود در اثر آتش سوزی به خاکستر تبدیل شد.32 هزار انسان زیر آوار خانه های خویش مدفون شدند. یادر اثر طغیان رود ویاباشعله های آتش به کام مرگ فرو رفتند.اما این فاجعه محدود به شهر لیسبون نماند. وتمام اروپای غربی و مرکزی نیز به لرزه افتاد. هزاران کشته دیگر نیز در نقاط دیگر بر جای ماند . تمام جهان مبهوت و نظاره گر ابعاد این فاجعه بود . بلافاصله اخطارهای خداترسانه کشیشان آغاز شد. آنها می گفتند:"خداوند با این زمین لرزه انسان را به خاطر گناهانش مجازات کرده است". آنهابه رومیان باستان اشاره می کردندکه هزاران سال پیش از آن ، خشم خدایان (به ویژه رب النوع آبها و زلزله و اسبها)را مسئول زلزله می دانستند. روحانیان مردم را به یاد آوری گناهانشان توصیه می کردند و آنها را به توبه و دعا و پرداخت کفاره فرا می خواندند. بیشتر مردم در آن زمان زلزله را کیفر خداوند می دانستند.

ج)هنگام زلزله زمین چگونه حرکت می کند

توجیه کشیشان مردم را قانع نمی کرد. یکی از کسانی که این توجیه را نپذیرفت پروفسور "جان وینثروپ" (اختر شناس و ریاضیدان آمریکایی) بود.او با زلزله بیگانه نبود. هفده روز پس از زلزله لیسبون موطن خود (بوستون ) بر اثر زلزله های شدیدی تکان خورد. این دانشمند ضمن بررسی لرزشهای اخیر، پدیده جالبی را دریافت. ساعتی که روی لبه شومینه قرار داشت، سقوط کرده و با فاصله چند سانتی متر از محل طبیعی سقوط آزاد خود، روی زمین قرار گرفته بود. او می دانست که بی شک ساعت در امتداد قائم سقوط کرده است. بنابر این نتیجه گرفت که در زمان وقوع زلزله زمین می بایست به شکل عرضی حرکت کرده باشد.

   چند روز بعد،اوهنگام  پیاده روی در یک خیابان با وقوع پس لرزه ای کوتاه مصادف شد. او متوجه شد که سنگهای سنگفرش خیابان، چند لحظه بالا و پایین رفتیند. ولی آن طور که انتظار داشت، تمام آنها همزمان جابجانشدند، بلکه در سمت مشخصی یکی پس از دیگری تکان خوردند. او بعدا گزارش کرد که :"این حرکت شبیه حرکت موج آب به سوی ساحل است" بنابر این معلوم شد که زمین لرزه ها حرکتی موجی دارند. با این شناخت، دانش شناخت زلزله یا لرزه شناسی آغاز شد.

د) سرعت حرکت امواج زلزله چگونه است

چندی بعد  یک کشیش انگلیسی بانام "جان میچل" نتیجه نهایی تحقیقات خود رادرمورد زلزله انتشار داد . این تحقیقات باعث پیشرفت مهمی در علم زلزله شناسی شد. میچل نیز خود شاهد یک زلزله بود. پنج سال قبل از فاجعه لیسبون ،لندن با دو زلزله به لرزه در آمده بود. البته این زلزله ها خیلی شدید نبودند و بر اثر آنها فقط شیشه ساختمان ها شکسته شد، اثاثیه خانه ها جابجا شده و مردم به خیابان ها ریختند. میچل در ضمن این دو زلزله بزرگ متوجه شد که هر زلزله حداقل از دو لرزه یا تکان تشکیل می شود, یک پیش لرزه آرام و اغلب بی خطر ، و یک لرزش شدید مخرب . میچل علاوه بر آن تشخیص داد که هر یک از لرزه ها نقاط مختلف را در زمانهای متفاوتی می لرزاند، ونیز تکانها (همانطور که وینثروپ قبلا ادعا کرده بود) مانند امواج به اطراف گسترش می یابند.

  فکری به مغز میچل خطور کرد. او حدس زد که با محاسبه اختلاف زمان ورود یک موج زلزله در دو نقطه دور ، باید بتوان سرعت حرکت امواج زلزله را اندازه گیری کرد.او بر اساس اظهارات و گزارشهای شاهدان عینی ، سرعت گسترش امواج زلزله را 1800 کیلومتر برساعت تخمین زد. امروزه می دانیم که این سرعت ثابت نیست، بلکه به نوع لایه هایی که امواج زلزله از آنها عبور می کند، بستگی دارد. البته محاسبه میچل با توجه با امکانات علمی آن زمان , تحسین بر انگیز بود.(ادامه دارد)

موضوعات قسمت دوم:

الف)مرکز زلزله چیست

ب)زمین لرزه در چه مکانهایی به وجود می آید

ج)سرعت امواج زلزله چقدر است

د)لرزه نگار چیست

ه)ایستگاههای زلزله شناسی درچه نقاطی از زمین قرار دارند.

نویسنده:وان . اچ. هایلند  تهیه و تنظیم :سید یحیی صفوی



How you can increase your height?
دوشنبه 13 شهریور 1396 12:59 ق.ظ
It's in point of fact a nice and useful piece of info.
I'm satisfied that you shared this useful information with us.
Please stay us up to date like this. Thank you for sharing.
BHW
جمعه 1 اردیبهشت 1396 01:14 ب.ظ
Terrific work! This is the kind of info that should be
shared across the internet. Shame on Google for now not positioning this post
higher! Come on over and visit my web site . Thank you =)
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


برای دسترسی به کلیه مطالب به صورت طبقه بندی شده، اینجا راکلیک فرمایید